సాధారణంగా సెప్టెంబర్ చివరి నాటికి రుతుపవనాలు వెనక్కి తగ్గి వర్షాలు తగ్గుముఖం పడతాయి. అయితే 2026లో పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. దేశంలోని పలు ప్రాంతాల్లో సెప్టెంబర్ చివరి వారంలోనూ భారీ వర్షాలు, వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం వంటి ఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఈ అసాధారణ వాతావరణానికి బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన అల్పపీడన వ్యవస్థ, పశ్చిమ గాలుల వ్యవస్థల పరస్పర ప్రభావం ప్రధాన కారణాలుగా ఉన్నాయి.
దేశంలోని పలు ప్రాంతాల్లో సెప్టెంబర్ చివరి వారంలోనూ భారీ వర్షాలు, వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం వంటి ఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఈ అసాధారణ వాతావరణానికి బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన అల్పపీడన వ్యవస్థ, దాని ప్రభావంతో ఏర్పడిన వాతావరణ మార్పులు, పశ్చిమ గాలుల వ్యవస్థల పరస్పర ప్రభావం ప్రధాన కారణాలుగా ఉన్నాయి.
బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం ప్రభావం
సెప్టెంబర్ మూడో వారంలో బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడన ప్రాంతం ఏర్పడింది. అది క్రమంగా బలపడి తీవ్ర అల్పపీడనంగా మారి ఆంధ్రప్రదేశ్ఒడిశా తీర ప్రాంతాల వద్ద భూభాగాన్ని దాటింది. అనంతరం వాయవ్య దిశగా కదులుతూ మధ్యప్రదేశ్, ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రాంతాల వైపు వెళ్లి క్రమంగా బలహీనపడింది. అయితే బలహీనపడిన తర్వాత కూడా ఈ వ్యవస్థ తేమతో కూడిన గాలులను ఉత్తర దిశగా తీసుకెళ్లింది. దీంతో తూర్పు, మధ్య భారతంలోని పలు ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు నమోదయ్యాయి. ఒడిశాలో నదుల నీటిమట్టాలు పెరగగా, బిహార్, ఉత్తరప్రదేశ్లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో వరద పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి.
పశ్చిమ గాలుల వ్యవస్థతో కలయిక
ఉత్తర భారతంలో భారీ వర్షాలకు మరో కారణం పశ్చిమ గాలుల వ్యవస్థ అని వాతావరణ నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. సాధారణంగా శీతాకాలంలో ఎక్కువగా కనిపించే ఈ వ్యవస్థలు కొన్నిసార్లు సెప్టెంబర్, అక్టోబర్ నెలల్లోనూ చురుకుగా మారుతాయి. బంగాళాఖాతం నుంచి వచ్చిన తేమతో కూడిన గాలులు, వాయవ్య భారతంపై ఉన్న పశ్చిమ గాలుల వ్యవస్థ పరస్పరం ప్రభావితం కావడంతో వాతావరణంలో అస్థిరత పెరిగింది. ఫలితంగా ఉత్తర భారతంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ నుంచి అతి భారీ వర్షాలు కురిశాయి. పర్వత ప్రాంతాల్లో కొండచరియలు విరిగిపడటం, ఆకస్మిక వరదలు, కొన్ని చోట్ల మంచు వర్షం వంటి పరిస్థితులు కూడా కనిపించాయి.
ఎల్నినో ఉన్నా వర్షాలకు కారణాలు
2026లో ఎల్నినో పరిస్థితులు అభివృద్ధి చెందుతాయని భారత వాతావరణ శాఖ ముందుగానే అంచనా వేసింది. సాధారణంగా ఎల్నినో భారత రుతుపవనాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపి వర్షపాతాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ ఏడాది దేశవ్యాప్తంగా రుతుపవన వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉందని ఐఎండీ మేలో అంచనా వేసింది. అయితే ఎల్నినో ఉన్నంత మాత్రాన దేశమంతటా వర్షాలు ఒకే విధంగా తగ్గిపోవు. స్థానికంగా ఏర్పడే అల్పపీడనాలు, తీవ్ర అల్పపీడనాలు, పశ్చిమ గాలుల వ్యవస్థలు వంటి వాతావరణ వ్యవస్థలు తక్కువ సమయంలో భారీ వర్షాలకు కారణమవుతాయి. అందుకే ఈ ఏడాది మొత్తం రుతుపవన వర్షపాతం తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఒక్కసారిగా భారీ వర్షాలు నమోదవుతున్నాయి.
వాయవ్య భారతంపై పశ్చిమ గాలుల వ్యవస్థ ప్రభావం కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో నుంచి 30 వరకు ఢిల్లీ-ఎన్సీఆర్, పంజాబ్, హర్యానా, రాజస్థాన్, చండీగఢ్ తదితర ప్రాంతాల్లో వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉందని తాజా వాతావరణ అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. పర్వత ప్రాంతాల్లో ఆకస్మిక వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడే ప్రమాదం కూడా కొనసాగవచ్చని హెచ్చరికలు ఉన్నాయి.
