వస్తు సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) వ్యవస్థను మరింత సరళంగా, వేగంగా, పారదర్శకంగా మార్చేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం పలు కీలక సంస్కరణలను ప్రతిపాదించనుంది. త్వరలో జరగనున్న 57వ జీఎస్టీ కౌన్సిల్ సమావేశంలో ఈ ప్రతిపాదనలపై చర్చించనున్నారు. పన్ను పరిపాలన, అనుసరణ ప్రక్రియలను సులభతరం చేయడంపై ప్రధానంగా దృష్టి పెట్టనున్నారు.
కేంద్రం ప్రతిపాదించనున్న సంస్కరణల్లో జీఎస్టీ రీఫండ్లను వేగవంతం చేయడం, రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియను సరళీకరించడం, పన్ను వ్యవస్థను మరింత సాంకేతిక ఆధారితంగా మార్చడం, కొన్ని జీఎస్టీ నేరాలను నేరరహితంగా మార్చడం, వ్యాపారాల మూసివేత ప్రక్రియను సులభతరం చేయడం వంటి అంశాలు ఉన్నాయి. వీటి ద్వారా వ్యాపారాలకు అనుసరణ భారాన్ని తగ్గించి, పన్ను వ్యవస్థలో స్థిరత్వం తీసుకురావాలని కేంద్రం భావిస్తోంది.
రీఫండ్ల ప్రక్రియకు 17 రోజుల లక్ష్యం
ప్రస్తుతం జీఎస్టీ రీఫండ్ దరఖాస్తుల అంగీకార ప్రక్రియకు 21 నుంచి 45 రోజుల వరకు సమయం పడుతోంది. దీనిని గరిష్ఠంగా 10 రోజులకు పరిమితం చేసి, ఆ వ్యవధిలో స్పందన లేకపోతే దరఖాస్తును ఆటోమేటిక్గా అంగీకరించినట్లుగా పరిగణించే ప్రతిపాదన ఉంది. అనంతరం రిస్క్ ఆధారిత తనిఖీ తర్వాత రీఫండ్ను వేగంగా విడుదల చేయాలని కేంద్రం చూస్తోంది. మొత్తం ప్రక్రియను సుమారు 17 రోజుల్లో పూర్తి చేయాలన్న లక్ష్యాన్ని ప్రతిపాదించినట్లు సమాచారం.
రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియ మరింత వేగంగా
ప్రస్తుతం సుమారు 61 శాతం జీఎస్టీ రిజిస్ట్రేషన్లు మూడు పని దినాల్లో ఆటోమేటిక్గా మంజూరవుతున్నాయి. ఈ రేటును 100 శాతానికి పెంచాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. రిజిస్ట్రేషన్లో మార్పులు చేసుకునే ప్రక్రియను కూడా పన్ను అధికారుల జోక్యం లేకుండా స్వీయ ధ్రువీకరణ ఆధారంగా పూర్తి చేసే అవకాశాన్ని పరిశీలిస్తున్నారు.
అరెస్టులు, క్రిమినల్ కేసులపై సంస్కరణలు
జీఎస్టీ చట్టంలోని కొన్ని ఉల్లంఘనలను నేరపూరిత చర్యల పరిధి నుంచి తొలగించే అంశంపైనా చర్చ జరగనుంది. ఉద్దేశపూర్వక పన్ను ఎగవేతకు కాకుండా ఆలస్యం, పొరపాట్లు లేదా నగదు కొరత వంటి కారణాలతో ఏర్పడే ఉల్లంఘనలకు క్రిమినల్ చర్యలకు బదులుగా బకాయి పన్ను, వడ్డీ, తగిన జరిమానాతో పరిష్కరించే విధానాన్ని పరిశీలిస్తున్నారు.
ఆదాయపు పన్ను శాఖలోని ఫేస్లెస్ అసెస్మెంట్ విధానం తరహాలో కేంద్ర జీఎస్టీ (సీజీఎస్టీ)లో పూర్తిస్థాయి ఫేస్లెస్ ఇంటర్ఫేస్ తీసుకురావాలని కేంద్రం యోచిస్తోంది. దీని వల్ల పన్ను చెల్లింపుదారులు, అధికారులు నేరుగా కలుసుకోవాల్సిన అవసరం తగ్గి, సాంకేతికత ఆధారంగా ప్రక్రియలు కొనసాగనున్నాయి.
వినియోగదారులకు మాత్రమే వస్తువులు లేదా సేవలు అందించే కొంతమంది చిన్న పన్ను చెల్లింపుదారులు నెలవారీగా కాకుండా సంవత్సరానికి ఒకసారి జీఎస్టీ రిటర్న్ దాఖలు చేసే విధానాన్ని కూడా పరిశీలిస్తున్నారు. అలాగే ఈ-కామర్స్ సంస్థలకు ఒకే రకమైన సేవలకు సమాన పన్ను విధానం ఉండేలా మార్పులు తీసుకురావాలనే ప్రతిపాదన ఉంది.
మొత్తంగా, ఈ ప్రతిపాదనలు ఆమోదం పొందితే జీఎస్టీ వ్యవస్థలో వేగవంతమైన రీఫండ్లు, సులభమైన రిజిస్ట్రేషన్, తక్కువ అధికారిక జోక్యం, సాంకేతిక ఆధారిత పన్ను పరిపాలనకు మార్గం ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. అయితే తుది నిర్ణయం జీఎస్టీ కౌన్సిల్ చర్చలు, కేంద్రం-రాష్ట్రాల సమ్మతి తర్వాతే వెలువడుతుంది. త్వరలో జరగనున్న సమావేశం ఈ సంస్కరణల దిశను నిర్ణయించనుంది.
