దేశంలో వస్తు సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) వ్యవస్థను మరింత సరళంగా, పారదర్శకంగా మార్చేందుకు తదుపరి దశ సంస్కరణలకు ప్రభుత్వం సిద్ధమవుతోంది. పన్ను రేట్లను హేతుబద్ధీకరించడంతో పాటు వ్యాపార సంస్థలు, చిన్న వ్యాపారులు పన్ను విధానాన్ని సులభంగా అనుసరించేలా ప్రక్రియలను మార్చడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ వెల్లడించారు.
జీఎస్టీ అమలులో తొమ్మిదేళ్ల అనుభవం, పన్ను చెల్లింపుదారులు, రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చిన సూచనల ఆధారంగా తదుపరి సంస్కరణలను రూపొందిస్తున్నట్లు ఆమె తెలిపారు. 2017లో జీఎస్టీ అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా పరోక్ష పన్నుల విధానానికి ఒకే వ్యవస్థ ఏర్పడింది. కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయంతో జీఎస్టీ మండలి ఎప్పటికప్పుడు మార్పులు చేస్తూ వచ్చింది.
2017లో అమల్లోకి వచ్చిన జీఎస్టీ వ్యవస్థలో పన్ను రేట్లను ప్రధానంగా 5 శాతం, 18 శాతం శ్లాబులుగా సరళీకరించడంతో పాటు కొన్ని విలాస, పాపపు వస్తువులకు 40 శాతం ప్రత్యేక రేటును తీసుకొచ్చారు. తదుపరి దశలో పన్ను నమోదు, రిటర్నుల దాఖలు, పన్ను వాపసు, ఇన్పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్, వివాదాల పరిష్కారం వంటి అంశాలను మరింత సులభతరం చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
పన్ను చెల్లింపుదారులకు సులభతరం
ఈ మార్పుల వల్ల పన్ను చెల్లింపుదారులు ఎదుర్కొనే సమయం, ఖర్చు తగ్గే అవకాశం ఉంది. రాబోయే జీఎస్టీ మండలి సమావేశంలో ఈ ప్రక్రియాపరమైన సంస్కరణలకు సంబంధించిన ప్రతిపాదనలు చర్చకు వచ్చే అవకాశం ఉంది. చిన్న, మధ్యతరహా వ్యాపారాలకు ఇన్పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్, రిఫండ్లు కీలకమైన అంశాలు. వ్యాపారంలో పెట్టుబడులు పెట్టిన సమయంలో చెల్లించిన పన్ను క్రెడిట్ సమయానికి అందితే సంస్థల నగదు ప్రవాహంపై ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.
అందువల్ల రిఫండ్ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడం, అర్హత ఉన్న క్రెడిట్ను సులభంగా వినియోగించుకునేలా చేయడం తదుపరి సంస్కరణల్లో ముఖ్యమైన అంశాలుగా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం దేశంలో జీఎస్టీ పన్ను చెల్లింపుదారుల సంఖ్య 2017లో సుమారు 66.5 లక్షల నుంచి 2024 నాటికి 1.65 కోట్లకు పెరిగింది. ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థలో వ్యాపారాల అధికారికీకరణ పెరుగుతున్న సంకేతంగా ప్రభుత్వం పేర్కొంటోంది.
పెరుగుతున్న జీఎస్టీ వసూళ్లు
2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో స్థూల జీఎస్టీ వసూళ్లు సుమారు రూ.22.27 లక్షల కోట్లుగా అంచనా వేయబడ్డాయి. 2023-24 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఏప్రిల్ నుంచి సెప్టెంబర్ మధ్య స్థూల జీఎస్టీ వసూళ్లు రూ.12.46 లక్షల కోట్లకు చేరాయని నిర్మలా సీతారామన్ తన వ్యాసంలో పేర్కొన్నారు. గత ఏడాది ఇదే కాలంతో పోలిస్తే ఇది 11.6 శాతం పెరుగుదల. అదే సమయంలో రిఫండ్ల తర్వాత నికర జీఎస్టీ వసూళ్లు కూడా పెరిగినట్లు తెలిపారు.
జీఎస్టీ వ్యవస్థను మరింత నమ్మదగినదిగా, స్పష్టమైనదిగా మార్చడం ద్వారా వ్యాపార సంస్థలు దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులు, విస్తరణ ప్రణాళికలపై ఎక్కువగా దృష్టి పెట్టగలవని కేంద్ర ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. చిన్న వ్యాపారులు, తయారీ సంస్థలు, సేవల రంగం, ఎగుమతిదారులు తదితర వర్గాలకు పన్ను విధానంలో స్పష్టత పెరగడం వ్యాపార వాతావరణానికి అనుకూలంగా మారే అవకాశం ఉంది.
అయితే, కొన్ని రంగాల్లో ఇన్పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్ పేరుకుపోవడం, రిఫండ్ సమస్యలు వంటి అంశాలు ఇంకా సవాళ్లుగా ఉన్నాయి. ఔషధాలు, వస్త్రాలు, పాదరక్షలు, పునరుత్పాదక ఇంధనం, విద్యుత్ వాహనాల వంటి రంగాలు ఇటువంటి సమస్యలపై పరిష్కారాలను కోరుతున్నాయి. మొత్తంగా జీఎస్టీ సంస్కరణల తదుపరి దశలో పన్ను రేట్ల కంటే వ్యాపార ప్రక్రియలను సులభతరం చేయడం, రిఫండ్లను వేగవంతం చేయడం, ఇన్పుట్ ట్యాక్స్ క్రెడిట్ను సులభంగా అందించడం, వివాదాలను తగ్గించడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వనున్నట్లు తెలుస్తోంది.
